Współczesny polski system podatkowy oferuje szereg preferencyjnych rozwiązań o charakterze proinwestycyjnym, wśród których kluczową rolę odgrywa instytucja fundacji rodzinnej. Konstrukcja ta została zaprojektowana jako bezpieczny i elastyczny wehikuł do długoterminowej sukcesji, gromadzenia majątku oraz jego efektywnego pomnażania. Mimo jednoznacznie prorozwojowych intencji ustawodawcy, praktyczna atrakcyjność tego rozwiązania jest w ostatnich latach systematycznie osłabiana przez wyjątkowo restrykcyjną i nakierowaną na cel fiskalny praktykę interpretacyjną Krajowej Informacji Skarbowej. Dyrektor KIS próbował wielokrotnie ograniczać ustawowe zwolnienie fundacji z podatku dochodowego od osób prawnych, wąsko interpretując pojęcie dozwolonej działalności gospodarczej, w szczególności w obszarze najmu nieruchomości oraz późniejszej sprzedaży składników majątkowych. Naprzeciw temu podejście stanęło jednak jednolite i przełomowe orzecznictwo sądów administracyjnych, które konsekwentnie bronią praw podatników i przywracają fundacji rodzinnej jej funkcjonalny, proinwestycyjny charakter.
Pierwszym z kluczowych obszarów sporu pomiędzy podatnikami a organami skarbowymi stała się kwestia najmu krótkoterminowego. Zgodnie z ustawą o fundacjach rodzinnych, dozwolona działalność gospodarcza obejmuje najem, dzierżawę oraz udostępnianie mienia do korzystania na innej podstawie. Mimo szerokiego ujęcia tego przepisu, fiskus zaczął wydawać niekorzystne interpretacje indywidualne, w których twierdził, że zwolnieniem z CIT objęty jest wyłącznie klasyczny, długoterminowy i wysoce sformalizowany najem. W ocenie KIS udostępnianie lokali na krótkie okresy, połączone z takimi czynnościami jak sprzątanie czy wymiana pościeli, stanowi usługi zakwaterowania, które podlegają opodatkowaniu sankcyjną, 25-procentową stawką podatkową.
Wojewódzkie sądy administracyjne – w tym sądy w Gdańsku, Bydgoszczy i Białymstoku – w orzeczeniach wydanych w latach 2024–2025 zdecydowanie zakwestionowały takie stanowisko organów. Sądy wykazują, że art. 5 ustawy o fundacjach rodzinnych posługuje się pojęciem najmu w sposób ogólny, nie wprowadzając żadnych dodatkowych wymogów dotyczących minimalnego czasu trwania umowy. Pojęcie to należy interpretować na gruncie cywilistycznym, w którym najem oznacza odpłatne oddanie rzeczy do używania. Dopóki zatem fundacja nie prowadzi na nieruchomości typowej działalności hotelarskiej z pełną obsługą gastronomiczną, restauracją i kompleksową obsługą recepcyjną, krótkoterminowy wynajem apartamentów stanowi w pełni dopuszczalną formę gospodarowania majątkiem i korzysta z całkowitego zwolnienia z podatku dochodowego.
Równie istotne rozstrzygnięcia zapadły w sprawach dotyczących zbywania nieruchomości przez fundacje rodzinne. Przepisy pozwalają fundacji na zwolnione z CIT zbywanie posiadanego mienia, pod warunkiem że nie zostało ono nabyte wyłącznie w celu jego dalszej odsprzedaży. Organ podatkowy zinterpretował ten zapis niezwykle szeroko, przyjmując, że nawet ewentualny zamiar sprzedaży nieruchomości po dziesięciu latach jej wynajmowania oznacza, iż dominującym celem zakupu był jej handel. Do tej absurdalnej z punktu widzenia biznesowego interpretacji odniósł się m.in. WSA w Rzeszowie w maju 2025 roku, uchylając decyzję fiskusa. Sąd wyjaśnił, że przysłówek wyłącznie odnosi się do sytuacji, w której jedynym motywem zakupu jest natychmiastowa odsprzedaż towaru z zyskiem. Czerpanie dochodów z czynszu najmu przez wiele lat, a następnie racjonalna sprzedaż aktywa w ramach zarządzania portfelem inwestycyjnym, nie mieści się w pojęciu nabycia w celu zbycia. Orzecznictwo to wyraźnie rozgranicza pojęcie obrotu handlowego od elastycznego inwestowania, dając fundatorom gwarancję bezpieczeństwa prawnego.
