Nowa ustawa frankowa, która weszła w życie 7 sierpnia 2026 roku, stanowi przełom w sporach sądowych pomiędzy konsumentami a instytucjami finansowymi, wprowadzając mechanizmy zradykalizowanego przyspieszenia postępowań i dostarczając kredytobiorcom potężną ochronę prawną. Nowe regulacje mają zastosowanie nie tylko do pozwów składanych po dacie wejścia w życie przepisów, ale również do dziesiątek tysięcy spraw będących już w toku, w tym tych oczekujących na rozpoznanie przed sądami apelacyjnymi. Z punktu widzenia Klientów kancelarii adwokackiej najważniejszym i najbardziej odczuwalnym ułatwieniem jest wprowadzenie automatycznego wstrzymania obowiązku spłaty kolejnych rat kredytowych z mocy prawa. Następuje ono bez konieczności składania odrębnych wniosków o zabezpieczenie i oczekiwania na ich rozpatrzenie, co dotychczas generowało olbrzymie zatory proceduralne. Co istotne, ustawodawca wprost zastrzegł, że zaprzestanie wpłat na tej podstawie nie może być traktowane przez bank jako niewykonanie umowy, co wyklucza możliwość wypowiedzenia kredytu czy przekazywania negatywnych wpisów do Biura Informacji Kredytowej oraz biur informacji gospodarczej, a wpisy dokonywane wcześniej muszą zostać w określonym terminie wykreślone.
Nowelizacja wyposaża sądy w szeroki wachlarz narzędzi usprawniających orzekanie, co ma na celu rozładowanie obciążenia wymiaru sprawiedliwości. Sądy I i II instancji zyskały możliwość rozpoznawania spraw oraz wydawania wyroków na posiedzeniach niejawnych, nawet w sytuacji, gdy strona wnioskowała o przeprowadzenie jawnej rozprawy. Ponadto wprowadzono możliwość przeprowadzania przesłuchań świadków w trybie zdalnym – bez względu na sprzeciw stron – a także zbierania zeznań samych kredytobiorców na piśmie. Dodatkowym ułatwieniem proceduralnym dla sędziów jest opcja sporządzania uproszczonych uzasadnień orzeczeń, opierających się na odwołaniu do pism procesowych stron. Ustawa uregulowała także kwestie rozliczeń finansowych, wprowadzając wysoce korzystne dla konsumentów zasady podziału kosztów procesu w przypadku podniesienia przez bank zarzutu potrącenia, a także wydłużając termin na wniesienie powództwa wzajemnego aż do zamknięcia rozprawy w I instancji, co pozwala na definitywne rozstrzygnięcie wzajemnych roszczeń obu stron w ramach jednego postępowania.
W przypadku procesów będących już w toku nowela doprowadziła do automatycznego umorzenia z mocy prawa dotychczasowych postępowań zabezpieczających, co natychmiastowo odciąża sądy drugiej instancji od rozpoznawania zażaleń. Nowe przepisy ułatwiają również Sądowi Najwyższemu odrzucanie skarg kasacyjnych wnoszonych przez banki w sytuacjach, gdy linia orzecznicza jest już ukształtowana i nie występuje potrzeba wykładni przepisów. Należy jednak pamiętać o ograniczeniach przedmiotowych nowej regulacji – ustawodawca wprost zastrzegł, że jej przepisy stosuje się wyłącznie do umów kredytów i pożyczek hipotecznych waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego. Oznacza to, że z udogodnień tych nie skorzystają kredytobiorcy posiadający zobowiązania w innych walutach obcych, takich jak euro czy dolary, a także osoby dochodzące roszczeń w ramach postępowań grupowych, upadłościowych lub restrukturyzacyjnych.
Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego wchodzi w życie od 7 sierpnia 2026 r.
